Żako jako papuga jest całkiem inna od wszystkich innych ze swojej rodziny papugowanych. Wyraźnie się wyróżnia spośród wszystkich pozostałych papug: swoim zachowaniem, wyglądem, bystrością i mistrzowską zdolnością naśladownictwa mowy ludzkiej. Przez cały okres zajmowania się systematyką tego gatunku, mogę ze stanowczością stwierdzić, że właśnie Żako w swoim niezastąpionym naśladownictwie mowy, potrafią kojarzyć sytuacje i przybierać formę odpowiednich dialogów przypisanych danej sytuacji i zdarzeniu. Niejednokrotnie mogłem obserwować, że zadawane przeze mnie pytania były przez papugę żako odpowiednio zrozumiałe, o czym świadczyła trafna odpowiedź.

Rząd papugowatych zawiera jedną rodzinę- psittacidae. W sumie 324 gatunki, z pośród 82 rodzajów. Spośród całego rodzaju, żako stanowi jedyny gatunek Psittacus.



UBARWIENIE, WYGLĄD, BUDOWA

Zarówno u samców jak i samiczek ubarwienie nie różni się niczym i tylko fachowe oko hodowcy lub eksperta w tej dziedzinie potrafiłoby odróżnić samice od samca, (więc mówiąc prościej dymorfizm u tego gatunku papugi jest wykluczony całkowicie). Oko u młodych ptaków jest z tęczówką czarną, ten czarny kolor pozostaje tylko do szóstego miesiąca życia, a potem się rozjaśnia i staje się siwo-szary. Po upływie 10-ciu miesięcy rozjaśnia się całkowicie, tworząc odcień żółtawy i taki pozostaje przez większość życia papugi. Cała część ciała, za wyjątkiem ogona, tworzy szaro-siwy kolor. Przez jednych uznawany za siwy, natomiast przez innych szary. Ta szarość, z mocno czerwonym ogonem, tworzą jedną piękną całość, co przypisuje tej papudze niezwykle efektowny wygląd.
To właśnie żako swoim skromnym ubarwieniem jest, spośród ogromnej ilości gatunków papug niezwykła w swej prezencji.


-Długość całego ciała- 33-34cm
-masa ciała -400-408g;


Statystyka tych wymiarów może być inna - czasami są różnice u różnych ptaków, więc to, co napisałem są to moje doświadczenia i wymiary przybliżone do innych moich ptaków z hodowli.




ŚRODOWISKO

Do tej pory żaden z naukowców nie zbadał bliżej i nie opisał warunków, w których żyją i jak się zachowują na wolności. Dla nas wszystkich jest to ogromnie ważne i niezmiernie ciekawe. O wiele prościej jest opisać zachowanie i sposób bycia tych papug, które przebywają w niewoli. Osobiście mogę tylko powiedzieć, że są to papugi stadne i całymi rodzinami przebywają w dużych grupach liczących niejednokrotnie ponad 6000 osobników. Na wolności najczęściej przebywają w gęstych lasach tropikalnych, w zaroślach drzew i dlatego trudno je zaobserwować i tym samym zbadać ich samo zachowanie, sposób bycia i rozmnażania się!. Jednak, jak było wcześniej, tak jest do chwili obecnej,największym wrogiem papugi żako jest nadal człowiek, ale nie do końca każdy człowiek je zabija, jak robią to tubylcy, uśmiercając papugi dla samego mięsa i czerwonych piórek, które przeznaczone są do wyrobu ozdobnej biżuterii. Przez długie lata tępiono je za niszczenie samych upraw kukurydzy, owoców itp.
Żako zamieszkują brzegi jeziora Wiktorii- Nigerię, Burundi, Gabon, Kenię, Gwineę, Gwanę, Ugandę, -wyspy Bioko, Tanzanię, Zair, Kongo i Kamerun. Żako kameruńskie są nieco ciemniejsze od pozostałych i odrobinę mniejsze, poza tym nie różnią się niczym szczególnym, o czym mógłbym tu napisać..
Na samym początku pojawienia się żako w Polsce, spotkać można było właśnie te żako z Kamerunu i większości przebywające w polskich domowych hodowlach-to właśnie żako z Kamerunu. Co do zachowania to żako pochodzące z Kamerunu są bardziej płochliwe (młode wychowane i odkarmione ręcznie również nie są takie przyjaźnie nastawione do ludzi jak żako pochodzące z Kongo i innej części Afryki) Z reguły papugi żako są bardzo płochliwe, jednak papugi z odłowu potrafią się przyzwyczaić po kilku latach do człowieka tak, jakby były z nim wychowanej od maleńkości, ale i są takie, które nawet po 10-tu latach przebywania w niewoli są bardzo dzikie, a dzikość ta jest przypisana ich genom i nic w ich zachowaniu nie zmieni, więc już takie pozostają do końca i nie należy ich oswajać na siłę. Obecnie większość żako,przebywających w naszych domach, to papugi ręcznie karmione przez człowieka. Takie żako zdobyły w ostatnich latach dużą popularność i coraz częściej właśnie takie goszczą z nami.



HODOWLA DOMOWA

Ptaki te z łatwością rozmnażają się coraz częściej w hodowlach u naszych polskich hodowców. Chyba najistotniejszą sprawą jest dobrać odpowiednio taką parę, aby miała udane lęgi. Jest to trudne, długotrwałe i dość żmudne zajęcie, obserwacja podpatrywanie, aby dwie papugi sparować-dobrać odpowiednio Parę. Gdy mamy dobraną już parę żako, wszystkie kłopoty spływają po nas. Żako nie są papugami, które stwarzają problemy w hodowli. Są bardzo przyjacielskie, przywiązują się do człowieka i do siebie samych, chociaż czasami nie występują w parze, samiec i samica, to przykładowo dwa samce przywiązują się tak do siebie, jakby tworzyły zgraną parę. Często ich zachowanie myli hodowców myślących, że mają doskonale dobraną parę żako. Niestety, po latach dowiadują się, że dwa ptaki, to dwa samce. Potrafią one naśladować i dobrać się tak, że jeden osobnik odgrywa samicę a drugi samca. Takie sparowane samce nie mogą pozostać w tej samej hodowli, bo słysząc się, nigdy nie przyjmą nowej danej im partnerki, a często mogą ją zaatakować, czy nawet doprowadzić w walce do śmierci. Ptaki zbyt młode, mające pięć lat i będące ze sobą prawie tyle samo, mało kiedy odchowują same młode, bo same są za młode, aby prawidłowo odchować swoje dzieci. Prawidłowy wiek to siedem lat. Wtedy można spokojnie mieć nadzieję, że papugi dadzą sobie radę w wychowie młodych, a samiec nie będzie nowicjuszem i nie zrobi żadnej krzywdy swoim dzieciom. Wręcz przeciwnie, będzie się o nie troszczył i swoim zachowaniem będzie chciał je bronić, jeśli ktokolwiek zbliży się do woliery, gdzie przebywa jego rodzina. Odchowane młode żaczki mogą długo przebywać ze swoją rodziną i czują się razem bardzo dobrze, nie stwarzając sobie nawzajem żadnych problemów. Nader często papugi umiejące same już przyjmować pożywienie, stale proszą i nadstawiają dzioby swoim rodzicom o dokarmiane je. Taki nawyk pozostaje im dosyć długo, chociaż same doskonale już jedzą.



KLATKI I WOLIERY

Żako są papugami, które doskonale sobie radzą w powietrzu, są znakomitymi fruwakami papuzimi. Nie dość, że umieją fruwać, to ich lot jest szybki, zwinny i człowiek natychmiast traci ich z pola widzenia. Niejednokrotnie, żako ręcznie karmione, uciekają swoim podopiecznym, gdy on sam zorientuje się, o co chodzi. Takie zabłąkane papugi, które najczęściej trafiają do pobliskich osiedli, mają prawo bytu i same szukają okien budynków mieszkalnych, aby do nich w frunąć. Natomiast żako, które trafiają do lasów, czy nawet dużych ogrodów, zazwyczaj najczęściej giną, czy to z ręki dzikich drapieżników, czy też same z wycieńczenia swojego organizmu.
Dobre klatki to takie, które dostarczają papudze dużo swobody i ruchu w nich, a same zaś papugi nie niszczą sobie swojego upierzenia. Żako najlepiej i bezpiecznie czują się bez wątpienia na naszym ramieniu (oczywiście mowa o żako ręcznie karmionych). Zazwyczaj w klatkach zamykamy je dla ich własnego bezpieczeństwa. Wtedy, gdy nie ma nikogo w domu, a one same mogłyby sobie wyrządzić wielką krzywdę. Woliery są oczywiście doskonałe! Ale takie, które możemy mieć na własnym podwórku w ogrodzie, czy blisko werandy. Wgląd na ptaki w wolierze musimy mieć stale i ciągle. Ptaki są wtedy przez całe lato wyfruwane i pięknie wypierzone, co jest dość istotnie ważną sprawą u żako. Nie polecam tym osobom, które mają ręcznie karmionego ptaka wychodzenia z nim na dwór na ramieniu! Niech nie myślą, że ich papuga jest do nich tak przyzwyczajona i zakochana, że im nie odfrunie. Właśnie takie żako najczęściej w ułamku sekundy odfruwają. Potem jest tylko rozpacz i żal do samego siebie za bezmyślną głupotę.




ŻYWIENIE I PIELĘGNACJA

Najwłaściwszą i najistotniejszą rzeczą, jest dbanie o czystość w miejscach, w których znajdują się żako i dostarczanie im właściwego pokarmu. Z reguły większość papug żywi się na wolności pożywieniem miękkim, jakim są różnego rodzaju soczyste owoce. Papugi te największe, jakimi są Ary, całych owoców nie zjadają, lecz wypijają z nich głównie sok, bo właśnie sam sok pełni odpowiednią wartość odżywczą, a nie pozostała część owocu. Żako należą do papug, które dużo się bawią pokarmem gryząc go, rozłupują, a w rzeczywistości niszczą go raczej, niż same zjadają. Właściciele takich żako niejednokrotnie dziwią się jak ich papuga mogła zjeść całe duże jabłko dziennie, garść winogronu i przy tym jeszcze inne owoce. Inaczej ma się sprawa do jednego żako, do żako, które tworzą parę a jeszcze inaczej do pary żako odchowujących swoje młode. Wtedy pokarmu nie może zabraknąć w ich menu i to kilka razy dziennie trzeba dopilnować, aby to, co nie zjadły dwie godziny temu zamienić na świeże, dobre i soczyste. Czystość u naszych zwierząt to rzecz naturalna jak nasz sen w nocy, 8-smio godzinny przespany w spokoju i dobrej atmosferze rodzinnej. Jeśli decydujemy się na ptaki musimy wiedzieć, że owoce, które zjadają, a później wydalane odchody, to pożywka dla much, muszek i innych drobnoustrojów. Więc jest sprawą jasną, i oczywistą, że czystość stawiamy na pierwszym miejscu zaraz po pożywieniu. Jeśli chcemy mieć nasze żako silne, piękne i zawsze w pełnym zdrowiu, to musimy się dostosować do podanych wyżej zaleceń, pamiętając, że każde owoce należy dobrze umyć przed ich podanie naszej papudze. Owoc musi być świeży i nigdy nie próbujmy podawać zepsutego owocu, który wydaje nam się dobry. Takie owoce są bardzo szkodliwe!, nie należy ich nigdy podawać naszym papugom. Najczęściej podawane ziarno przez większą ilość osób, to sam słonecznik i na tym cała dieta, dla naszej żako się kończy.! Takie pożywienie dla papugi nie zaspokoi jej, a w rzeczywistości, po pewnym okresie jej podawania, doprowadzi do zmian w zdrowiu i w samym wyglądzie ptaka, co najczęściej kończy się chorobą, a w późniejszym etapie dochodzi do śmierci ptaka. Doskonałe pożywienie dla żako, to urozmaicona karma ziaren w różnej postaci. Zarówno sucha, skiełkowania, namoczona, lub gotowana. Moczone ziarno jest lepsze od tego suchego, chociażby dla samego jej szybszego trawienia. Ziarno skiełkowane jest jeszcze doskonalsze od moczonego, bo sama zawartość w nim witamin zwiększa się nawet kilkakrotnie. Ziarno gotowane dochodzi w sezonie zimy. Papugi żako najlepiej z wybranych ziaren lubią jeść sam słonecznik. Żeby temu zapobiec i nauczyć na przyszłość zjadać inne ziarna, musimy zaprzestać podawania w ogóle słonecznika w formie suchej. Żako można bez problemu, nauczyć przyjmować różnego rodzaju ziarna i jest to sprawdzone przeze mnie, przy wielu papugach wypróbowana, i przetestowane, przy najwybredniejszych egzemplarzach. Nawet papugę, która była nauczona przez kilka lat jeść jeden lub dwa rodzaje ziarna, można spokojnie tego oduczyć, bez robienia jakiejkolwiek krzywdy i bez uszczerbku na zdrowiu papugi. W sumie można podawać wszystkie ziarna, ale jak najlepszej jakości, jest ważne by było one z tegorocznych lub ubiegłorocznych zbiorów. Dla przykładu: podawana sucha pszenica jest bardzo mało wartościowa i mało kiedy zjadana przez ptaki, ale już namoczona czy skiełkowana dostarcza naszemu pupilowi dużo wartości odżywczych i smakowych. I co więcej?- skiełkowana im bardziej smakuje i zawsze wybiorą ją spośród suchej! Gdy będziemy dbać o nasze papugi tak jak o samych siebie, to zapewne zawsze będzie im u nas bardzo dobrze. Będą zadbane, wypielęgnowane, zdrowe, najedzone i zawsze w doskonałej formie, zdrowiu i kondycji.





CHOROBY ŻAKO

Jest takie powiedzenie" Lepiej zapobiegać niż leczyć", więc dostosowujmy się to tego pierwszego-ZAPOBIEGAJMY chorobom i nie myślmy o leczeniu. Opisze tylko to, co jest najistotniejsze u żako. Często młode dwuroczne papugi mają tendencję do nadmiernego przyrostu dzioba i nie jest prawdą, że tylko osobniki starsze tak mają. To problem każdej papugi bez wyjątku. Taki dziób trzeba skorygować, umiejętnie podcinając go, ale nigdy nie możemy robić tego zabiegu samemu, tylko przez hodowcę a najlepiej w
przychodni weterynaryjnej u lekarza weterynarii. Przyrost pazurów jest następną sprawą, którą musimy mieć zawsze na uwadze, bo zbyt długie pazurki zawsze będą utrudniać poruszanie się papudze w naszych klatkach, co może doprowadzić do kalectwa samego ptaka. Ten zabieg również wykonuje lekarz lub dobrze znający się na rzeczy hodowca. Złe, lub za długie przycięcie pazura może doprowadzić do krwotoku! Na koniec muszę przypomnieć wszystkim i wszystkich ostrzec!, o chorobie klatkowej, jaka pojawia się u papug trzymanych w zbyt ciasnych, małych dla nich klatkach, i pozostawianych samych sobie, gdy nas
nie ma w domu. Musimy pamiętać, że jeśli papuga spędza osiem godzin w klatce, gdy my jesteśmy poza domem, to takiej papudze trzeba tak ten czas urozmaicić, aby nie mogła się nudzić. Żako, która jest sama, i całymi dniami spędza cały swój żywot tylko w klatce, może ulec chorobie klatkowej, przed czym wszystkich pragnę ostrzec. Klatka okrągła nie może nam się nawet przyśnić w nocy, w naszych snach, a jeśli pomyślimy o jej posiadaniu we własnym domu, to lepiej zapomnijmy o zakupie jakiejkolwiek papugi! Myślę, że jeszcze nie raz napotkacie na mój artykuł, o papugach żako i ich sposobie życia, bycia i wszystkiego, co się z tym wiąże.

Życzę wszystkim miło spędzonych chwil z waszymi podopiecznymi, z jakimi są nasze papugi żako

Więcej zdjęć gatunku tego ptaka znajdziecie w galerii zdjęć








Wszystkie informacje,które są zawarte w tym artykule, są oparte na moich doświadczeniach, błędach hodowlanych, i umiejętnościach jakie sobie przypisuje z szereg długich lat mojej hodowli. Są one faktami, popartymi doświadczeniami, z ptakami egzotycznymi.Jednak nikt, nie będzie na tyle mądrym człowiekiem, aby być najmądrzejszym na tym naszym świecie, dlatego zawsze może pojawić się z biegiem czasu nowy fakt,nowszy od poprzedniego,lepszy i dogodniejszy dla innych młodych,rozwijających się hodowców,małej i dużej egzotyki. O podobnych nowinkach, poprawkach, i sprostowaniach postaram się państwa zawsze informować na bieżąco,jak tylko będę mógł.

Opracowanie, zdjęcia
Skład i Forma graficzna
Wardenga Jacek

Objęte ochroną prawa autorskiego. Żadna część artykułu nie może być kopiowana w całości lub części, transmitowana elektronicznie lub w inny sposób, modyfikowana, linkowana lub wykorzystana bez uprzedniej pisemnej zgody autora.